2 Mars, 2026

Java e Luftës Kundër Kancerit

Tradicionalisht edhe këtë vit, në periudhën nga 1 deri më 8 mars, Kryqi i Kuq i Republikës së Maqedonisë së Veriut – Organizata Komunale Çair e shënon Javën e Luftës Kundër Kancerit me qëllim të ngritjes së vetëdijes për rëndësinë e parandalimit, zbulimit të hershëm dhe trajtimit në kohë të sëmundjeve malinje.

Parandalimi është hapi më i fuqishëm dhe më i vlefshëm në luftën kundër kancerit

🔸 Kanceri i qafës së mitrës

Kanceri i qafës së mitrës është një sëmundje malinje e cerviksit (qafës së mitrës).
Shkaku/faktorët e rrezikut: shkaku kryesor është infeksioni me HPV (virusi i papillomës humane).
Simptomat: gjakderdhje vaginale (sidomos pas marrëdhënieve seksuale), dhimbje në legen, por në fazën e hershme shpesh nuk ka simptoma.
Parandalimi: test i rregullt PAP, vaksinim kundër HPV-së, kontrolle gjinekologjike. Testi PAP mund të zbulojë qeliza anormale para se të zhvillohen në kancer.

🔸 Kanceri i prostatës

Kanceri i prostatës është një sëmundje malinje që zhvillohet në gjëndrën e prostatës tek burrat.
Shkaktarët/faktorët e rrezikut: mosha (mbi 50 vjeç), predispozitë gjenetike, histori familjare, mënyra e ushqyerjes.
Simptomat: urinim i shpeshtë, rrjedhje e dobët e urinës, dhimbje ose djegie gjatë urinimit, por në fazën e hershme mund të mos ketë simptoma.
Parandalimi: kontrolle të rregullta urologjike pas moshës 50 vjeç (ose më herët tek personat me rrezik), testimi PSA dhe mënyrë jetese e shëndetshme.

🔸 Kanceri i zorrës së trashë

Kanceri i zorrës së trashë është një sëmundje malinje që mund të prekë si gratë, ashtu edhe burrat.
Shkaktarët/faktorët e rrezikut: mosha mbi 50 vjeç, histori familjare, ushqim i pasur me mish të përpunuar dhe yndyrna, aktivitet fizik i pamjaftueshëm.
Simptomat: jashtëqitje me gjak, ndryshime në zakonet e jashtëqitjes (kapsllëk ose diarre), dhimbje dhe fryrje në bark, dobësim dhe lodhje. Në fazën e hershme shpesh nuk ka simptoma.
Parandalimi: skrinim i rregullt (test për gjak të fshehtë, kolonoskopi), ushqim i shëndetshëm i pasur me fibra bimore dhe aktivitet fizik i rregullt.

🔸 Kanceri i gjirit

Kanceri i gjirit është një sëmundje malinje që zhvillohet nga qelizat e gjirit. Shpesh prek gratë, por mund të ndodhë edhe tek burrat.
Shkaktarët/faktorët e rrezikut: mosha, predispozitë gjenetike (mutacionet BRCA), histori familjare, faktorë hormonalë, mbipesha, aktivitet i pamjaftueshëm fizik.
Simptomat: masë ose gungë në gji, ndryshime në lëkurë (thyerje, skuqje), sekrecion nga thithka, ndryshim në madhësi ose formë të gjirit.
Parandalimi: auto-kontroll mujor i gjirit, mamografi sipas rekomandimeve (zakonisht pas moshës 40 vjeç), ushqim i shëndetshëm, aktivitet fizik dhe mbajtje e peshës normale trupore.

🔸 Kanceri i mushkërive

Kanceri i mushkërive është një sëmundje malinje që fillon në indin pulmonar.
Shkaktarët/faktorët e rrezikut: duhanpirja (faktori më i zakonshëm), duhanpirje pasive, ajër i ndotur, ekspozim ndaj kimikateve të dëmshme, predispozitë gjenetike.
Simptomat: kollë e gjatë, gërvishtje gjaku, dhimbje në kraharor, vështirësi në frymëmarrje, humbje peshe dhe lodhje. Në fazën e hershme mund të mos ketë simptoma.
Parandalimi: ndalimi i duhanit, shmangia e tymit të duhanit, kontrolle të rregullta për personat me rrezik të lartë, mënyrë jetese e shëndetshme.

🔸 Melanom (kancer i lëkurës)

Melanomi është forma më agresive e kancerit të lëkurës, që zhvillohet nga qelizat pigmentuese (melanocitet).
Shkaktarët/faktorët e rrezikut: ekspozim i tepërt ndaj rrezeve UV (diell dhe solarium), lëkurë e çelët, djegie të shpeshta nga dielli, histori familjare.
Simptomat: ndryshim i një njolle ekzistuese (madhësi, ngjyrë, formë), shfaqja e një lezioni të ri asimetrik me kufij të parregullt, gjakderdhje ose kruajtje.
Parandalimi: përdorimi i mbrojtjes nga dielli (SPF), shmangia e solariumit, auto-kontroll i lëkurës (rregulla ABCDE), kontrolle dermatologjike.

🔸 Kanceri i pankreasit

Kanceri i pankreasit është një sëmundje malinje që fillon në indin e pankreasit dhe shpesh zbulohet në fazë të vonë.
Shkaktarët/faktorët e rrezikut: duhanpirja, pankreatit kronik, diabeti, mbipesha, histori familjare.
Simptomat: dhimbje në pjesën e sipërme të barkut që shtrihet në shpinë, verdhëz, humbje oreksi, dobësim, lodhje.
Parandalimi: mënyrë jetese e shëndetshme, ndalimi i duhanit, mbajtja e peshës normale trupore, kontrolle të rregullta mjekësore për personat me rrezik.

🔸 Kanceri i stomakut

Kanceri i stomakut është një sëmundje malinje e mukozës së stomakut.
Shkaktarët/faktorët e rrezikut: infeksioni me Helicobacter pylori, duhanpirja, ushqim i kripur dhe i përpunuar, histori familjare.
Simptomat: dhimbje ose djegie në stomak, humbje oreksi, të përziera, të vjella, dobësim. Në fazën e hershme simptomat mund të jenë të lehta ose të mungojnë.
Parandalimi: ushqim i shëndetshëm i pasur me fruta dhe perime, reduktim i kripës dhe ushqimeve të përpunuara, trajtim i infeksionit H. pylori, shmangia e duhanit.